آموزش حسابداری بازرگانی

آموزش حسابداری بازرگانی

شرکت‌های بازرگانی آنهایی هستند که با هدف کسب سود به خرید و فروش کالا می‌پردازند.

معمولا در شرکت‌های بازرگانی تغییری در نوع کالا ایجاد نمی‌شود. به همین خاطر نوع حسابداری آن‌ها با موسسات خدماتی و تولیدی اندکی متفاوت است.

کنترل موجودی انبار
دو نوع سیستم مختلف برای عملیات موجودی کالا و کنترل آن موجود است:

  • سیستم ثبت دائمی
  • سیستم ثبت ادواری

سیستم ثبت دائمی موجودی کالا
در سیستم ثبت دائمی زمانی که کالا را می‌خریم حساب موجودی کالا بدهکار می‌شود و هنگامی که کالا به فروش می‌رسد دو ثبت انجام می‌شود. ابتدا فروش ثبت شده و سپس یک ثبت نیز بابت کاهش موجودی کالا در دفتر ثبت می‌گیرد. یعنی حساب بهای تمام شده کالا بدهکار و حساب موجودی کالا بستانکار می‌شود.

این روش ثبت سبب می‌شود که میزان موجودی کالا و بهای تمام شده کالا همیشه و هر لحظه قابل تعیین باشد. در پایان هر سال مالی مقدار موجودی کالا در انبار دوباره بازبینی و شمارش می‌شود تا از صحت رقم‌ها در دفا‌تر اطمینان حاصل شود.

سیستم ثبت ادواری موجودی کالا
در این روش هنگام خرید کالا حساب خریدار بدهکار می‌شود و هنگام فروش کالا این کاهش موجودی حاصل از فروش در دفا‌تر ثبت نمی‌گردد. به همین خاطر در این روش تعیین مقدار موجودی کالا در طول سال از روی دفا‌تر امکان ‌پذیر نیست. برای تعیین موجودی کالا باید ابتدا مقدار موجودی کالا در پایان دوره تعیین شود سپس موجودی پایان دوره از مجموع موجودی اول دوره و خرید‌های طول دوره کسر می‌شود.

حساب خرید
حساب خرید در روش ثبت ادواری استفاده می‌شود. در این حساب فقط کالاهایی ثبت می‌شوند که به منظور فروش خریداری شده‌اند. هنگام خرید کالا حساب خریدار بدهکار و چنانچه خرید نسیه باشد حساب‌های پرداختی و اگر خرید نقدی باشد حساب صندوق بستانکار می‌شود.

روش ثبت حساب‌های خرید
همانطور که گفته شد در روش ادواری هنگام خرید، حساب خریدار بدهکار می‌شود و حساب وجه نقد یا حساب‌های پرداختنی بستانکار می‌شود.

مثال ۱: موسسه بازرگانی سعیدی مبلغ ۲۰۰۰۰۰۰۰ ریال کالا در تاریخ ۱۳۹۱/۰۲/۱۹ خریداری کرد. نحوه ثبت رویداد فوق در دفتر روزنامه به صورت زیر است:

مثال ۲: موسسه بازرگانی سعید در تاریخ ۱۳۹۰/۰۵/۲۳ مبلغ ۸۳۰۰۰۰۰ ریال کالا خرید که مبلغ ۴۰۰۰۰۰۰ ریال آن را به صورت نقدی پرداخت. نحوه ثبت این رویداد مالی در دفتر روزنامه به صورت زیر است:

پرداخت وجه خریدهای نسیه
هنگامی که کالایی را به طورت نسیه می‌خریم، باید طبق قرارداد پول را در زمان معینی پرداخت کنیم. زمان پرداخت حساب‌های پرداختی بدهکار و صندوق یا حساب وجوه نقد بستانکار می‌شود.

هزینه حمل
براساس استانداردهای حسابداری هزینه حمل کالا به عنوان بخشی از بهای تمام شده حساب می‌شود.

مثال: موسسه بازرگانی سعیدی مبلغ ۱۰۰۰۰۰ ریال در تاریخ ۱۳۹۰/۱۱/۱۲ بابت هزینه حمل کالا پرداخت کرد. این رویداد مالی به این صورت در دفتر روزنامه ثبت می‌شود.

چگونگی ثبت انواع تخفیف و برگشت از خرید کالا
به طور کلی تخفیفات به صورت زیر تفکیک می‌شوند:

- تخفیف تجاری: تخفیف تجاری به تخفیفی می‌گویند که در آن در قیمت کالا نسبت به قیمت رایج آن در بازار کاهش داده می‌شود. این نوع تخفیف معمولا به صورت درصد تعیین می‌شود. البته معمولا این نوع تخفیف برای خرید‌های عمده داده می‌شود.

همچنین تخفیفی که به خاطر چانه‌زنی مشتری در نظر گرفته می‌شود نوعی از تخفیف تجاری است. تخفیف تجاری معمولا فقط در فاکتور نوشته می‌شود و اثرات آن در دفا‌تر ثبت نمی‌شود.

- تخفیف بابت معیوب بودن کالا یا برگشت بخشی از کالای خریداری شده: اگر بعد از خرید کالا مشخص شود که بخشی از کالای خریداری شده معیوب بوده و یا اسیب دیده است خریدار می‌تواند طبق قرارداد بخشی یا تمامی کالا را برگردانده و یا از فروشنده تخفیف بگیرد. به این نوع تخفیف تخفیف بابت عیب می‌گویند.

در دفا‌تر خریدار برگشت کالا یا تخفیف بابت عیب هر دو در یک حساب به نام برگشت از خرید و تخفیفات ثبت می‌شود. ماهیت این حساب بستانکار است.

مثال: موسسه بازرگانی سعیدی در تاریخ ۸۸/۷/۲۸ مبلغ ۴۵۰۰۰۰۰ ریال کالا از شرکت رضوان به صورت نسیه خریداری کرده است. در تاریخ ۸۸/۸/۱۰ معادل ۲۰۰۰۰۰۰ ریال از این کالا برگشت داده شد. این رویداد مالی بدین صورت در دفتر موسسه سعیدی ثبت می‌شود.

- تخفیف بابت خرید نقدی یا بابت پرداخت وجه زودتر از موعد مقرر: بعضی مواقع در هنگام خرید و فروش مدت زمان خاصی برای پرداخت وجه مشخص می‌شود. همچنین توافق می‌شود که اگر خریدار مبلغ مورد نظر را ظرف مدت مشخصی پرداخت کند برای او درصدی به عنوان تخفیف در نظر گرفته شود. به این نوع تخفیف، تخفیف نقدی می‌گویند. لازم به ذکر است که ماهیت حساب تخفیفات نقدی بستانکار است.

مثال: موسسه بازرگانی سعیدی در تاریخ ۸۹/۷/۲ مبلغ ۱۵۰۰۰۰۰ ریال کالا با شرح نسیه ۳۰ روزه و ۳٪ تخفیف اگر وجه تا تاریخ ۸۸/۷/۲ پرداخت شود خریداری کرد. این موسسه در تاریخ ۸۸/۷/۱۰ وجه را به منظور استفاده از تخفیف پرداخت کرد. این رویداد مالی بدین صورت در دفتر روزنامه ثبت می‌شود:

حساب فروش
این نوع حساب حسابی است که برای ثبت کالای فروش رفته استفاده می‌شود. هنگام فروش کالا صندوق یا حساب‌های دریافتی بدهکارو حساب فروش بستانکار می‌شود.

 

نحوه ثبت حساب فروش
در روش ادواری هنگام فروش کالا اگر نسیه باشد حساب‌های دریافتی و اگر نقدی باشد حساب صندوق بدهکار و حساب فروش بستانکار می‌شود.

مثال ۱: موسسه بازرگانی سعیدی مبلغ ۳۵۰۰۰۰ ریال کالا به صورت نسیه در تاریخ ۸۹/۵/۲۲ به فروش می‌رساند. این رویداد مالی به صورت زیر در دفتر روزنامه ثبت می‌شود:

مثال ۲: موسسه بازرگانی سعیدی در تاریخ ۸۹/۹/۲۵ مبلغ ۴۵۰۰۰۰۰ ریال کالا به فروش می‌رساند که مبلغ ۳۰۰۰۰۰۰ ریال آن را به صورت نقدی دریافت می‌کند. این رویداد مالی به این صورت در دفتر روزنامه ثبت می‌شود:

دریافت وجه فروش‌های نسیه
اگر موسسه کالایی را به فروش برساند خریدار موظف است مبلغ مورد نظر را در تاریخ تعیین شده به فروشنده پرداخت کند. در این صورت در دفاتر، حساب وجوه نقد یا صندوق بدهکار و حساب‌های دریافتی بستانکار می‌شود.

 

چگونگی ثبت تخفیف‌ها و برگشت از فروش کالا
تخفیفات فروش به یکی از اشکال زیر است:

- تخفیف تجاری: تخفیف فروش تجاری عبارت است از کاهش در قیمت کالا نسبت به قیمت رایج آن که از جانب فروشنده به خریدار داده می‌شود که معمولا به صورت درصدی از قیمت کالا محاسبه می‌شود.

چانه‌زنی نیز همانگونه که قبلا ذکر شد نوعی تخفیف تجاری است که در دفاتر ثبت نمیگردد.

مثال: موسسه سعیدی در تاریخ ۹۰/۱۱/۲۳ تعداد ۱۰ دستگاه خودرو جمعا به مبلغ ۲۰۰۰۰۰۰۰۰ ریال به صورت نقد به فروش می‌رساند. مشتری می‌خواهد تمام مبلغ را به صورت نقد پرداخت کند و تقاضای تخفیف می‌کند. در انتها دو شرکت بر سر ۳ درصد تخفیف به توافق می‌رسند. این رویداد مالی به صورت زیر در دفتر ثبت می‌شود.

- تخفیف بابت معیوب بودن کالا و برگشت کالای فروخته شده: در این حالت خریدار می‌تواند تمام یا بخشی از کالا را به فروشنده برگشت دهد و یا تخفیف بگیرد. به این تخفیف، تخفیف بابت عیب میگویند. این برگشت کالا یا تخفیف هر دو در یک حساب به نام برگشت از فروش و تخفیفات ثبت می‌شوند. ماهیت این حساب بدهکار است.

مثال: موسسه بازرگانی سعیدی در تاریخ ۹۰/۵/۱۱ مبلغ ۲۰۰۰۰۰۰ ریال کالا به صورت نسیه به فروش می‌رساند. در تاریخ ۹۰/۵/۱۵ خریدار ۵۰۰۰۰۰ ریال از کالا را به شرکت باز می‌گرداند. این رویداد بدین صورت در دفتر روزنامه نوشته می‌شود.

- تخفیف بابت فروش نقدی یا واریز وجه زودتر از موعد مقرر: همانطور که قبلا توضیح داده شد، در برخی موارد برای پرداخت وجه مدت زمانی مشخص می‌شود و اگر خریدار این وجه را زودتر پرداخت کند درصدی از مبلغ کل کالا تخفیف می‌گیرد. این تخفیف در دفاتر فروشنده به عنوان تخفیفات نقدی فروش ثبت می‌شود.

مثال: موسسه بازگانی سعیدی در تاریخ ۸۸/۵/۱ مبلغ ۷۰۰۰۰۰۰ کالا با شرط نسیه ۳۰ روزه و ۳ درصد تخفیف اگر تا ۱۵ روز پرداخت شود به فروش می‌رساند. یک هفته بعد مشتری مبلغ را به حساب شرکت واریز می‌کند. این رویداد مالی به صورت زیر در دفتر روزنامه ثبت می‌شود.

موجودی کالا و حساب‌های مربوطه
موجودی کالا شامل کلیه ملزومات مصرفی، مواد خام، محصولات در جریان ساخت و همچنین موجودی کالاهای آماده برای فروش است. البته در مورد موسساتی که فقط کار بازرگانی انجام میدهند عبارت موجودی کالا فقط مربوط به کالاهایی است که به منظور فروش نگهداری می‌شوند.

موجودی کالا یکی از اقلام دارایی جاری موسسه تلقی می‌شود زیرا انتظار می‌رود که در طی یک سال مالی به فروش برسد.

 

انبارگردانی موجودی کالا
جهت تعیین مقدار کالای باقی مانده در انبارها، در پایان هر سال مالی کلیه کالاهای موجود در موسسه شمارش می‌شوند. به این عملیات انبارگردانی گفته می‌شود.

در بعضی از شرکتها برای کنترل بهتر بر موجودی شرکت انبارگردانی را چند بار در سال انجام می‌دهند.

اثر تغییرات موجودی کالا بر سود موسسه
موجودی کالا یکی از قسمتهای مهم در ترازنامه و سود و زیان موسسات بازرگانی و تولیدی است. به طور کلی هرچه موجودی کالای اول دوره بیشتر باشد، سود کمتر و هرچه موجودی کالای پایان دوره بیشتر باشد سود موسسه افزایش می‌یابد.

 

 

 

خواندن 406 دفعه
محتوای بیشتر در این بخش: دانلود حسابداری آموزش حسابداری پیمانی