به وب سایت اقتصاد قرن خوش آمدید
حسابداری مالی

کمیته استانداردهای حسابداری ایران

کمیته استانداردهای حسابداری ایران

سابقه مقررات­ گذاری حسابداری در سطح حرفه حسابداری ایران بسیار کوتاه است پیش از آن علاوه بر رعایت مقررات دولتی نظیر قانون تجارت و قوانین مالیاتی، به طور پراکنده و برحسب سلیقه از ضوابط و اصول پذیرفته شده حسابداری و گزارشگری مالی یکی از کشورها و عمدتاً انگلیس یا آمریکا استفاده می­شد.

کمیته استانداردهای ایران یک نهاد دولتی است که بر اساس بند ۴ تبصره ۲ قانون تشکیل سازمان حسابرسی و ماده ۶ قانون اساسنامه سازمان حسابرسی، وظیفه مقررات­ گذاری در سطح حرفه یعنی تدوین اصول و ضوابط حسابداری و حسابرسی به آن محول شده است.

همچنین بر اساس بند “ز” ماده ۷ اساسنامه قانون سازمان حسابرسی، “مرجع تخصصی و رسمی تدوین اصول و ضوابط حسابداری در سطح کشور سازمان حسابرسی است و گزارشهای حسابرسی و صورتهای مالی که در تنظیم آنها اصول و ضوابط تعیین شده از طرف سازمان رعایت نشده باشد در هیچ یک از مراجع دولتی قابل استفاده نخواهد بود.” سازمان حسابرسی کشور که یک نهاد  دولتی می­باشد برای انجام این وظیفه کمیته تدوین رهنمودهای حسابداری را درسال ۱۳۷۱ به منظور ایجاد یکنواختی و تدوین استانداردهای لازم تشکیل داد.

این کمیته تا سال ۱۳۷۵ پیش نویس ۱۴ بیانیه رهنمود حسابداری و یک بیانیه مفهومی چارچوب نظری را برای نظرخواهی منتشر نمود. با توجه به پیشنهادهای اعضای حرفه و سایر علاقه­مندان، مجموعه رهنودهای حسابداری اصلاح و پس از تصویب مراجع ذیصلاح به همراه چند بیانیه دیگر نخستین مجموعه رسمی رهنمودها از اول سال ۱۳۷۸ به مدت دو سال لازم الاجرا اعلام شد.

کمیته تدوین رهنمودهای حسابداری در سال ۱۳۷۹ به کمیته تدوین استانداردهای حسابداری تغییر نام دارد. با توجه به بازرخوردهای برنامه­ های آموزشی رهنمودهای حسابداری، تغییرات استانداردهای بین­ المللی حسابداری (که استانداردهای حسابداری ایران ترجمه و اقتباسی از آنهاست)، و نظریات گروه کارشناسی در مدیریت تدوین استانداردهای حسابداری، پیش نویس اولین مجموعه استاندارد حسابداری پس از گذر از فرآیند لازم مربوط به خود تصویب و در قالب ۲۲ استاندارد برای صورتهای مالی که شروع دوره­های مالی آنها اول سال ۱۳۸۰ به بعد است لازم­الاجرا شد. این فرآیند تدوین استاندارد ادامه دارد.

فرآیند تدوین استاندارد در ایران

در حال حاضر فرآیند تدوین استانداردهای حسابداری به شرح زیر است :

  • تشخیص موضوع جهت انجام تحقیقات. کمیته تدوین استانداردهای حسابداری بر مبنای مسایل و موضوعات مطرح شده از سوی مدیریت تدوین استانداردها، اعضای کمیته و کمیته فنی، استانداردهای موردنیاز جهت تدوین یا تجدیدنظر در آنها را مشخص و به مدیریت تدوین استانداردهای حسابداری اعلام می­نماید.
  • بررسیهای مقدماتی. پس از تشخیص موضوع، کارهای مطالعاتی و تحقیقاتی لازم از طریق کارشناسان مدیریت تدوین استانداردها صورت می­گیرد. در این مرحله، استانداردهای سایر کشورها نظیر آمریکا، انگلستان، استرالیا، کانادا و استانداردهای بین المللی، تحقیقات انجام شده در رابطه با موضوع، روشهای متداول در ایران و مسایل قانونی مرتبط با موضوع شناسایی، جمع­آوری و بررسی می­شود. نتیجه این مرحله ارائه گزارشهای مطالعاتی می­باشد.
  • تصمیم­گیری در مورد لزوم تدوین استاندارد. پس از مشخص شدن موضوع با توجه به ارزیابی مقدماتی، کمیته تدوین استانداردها در خصوص لزوم تدوین استاندارد دررابطه با موضوع مطرح شده تصمیم­گیری می­نمایند.
  • تهیه پیش­نویس مقدماتی. چنانچه تدوین استاندارد توسط کمیته تدوین استانداردهای حسابداری لازم تشخیص داده شود، گروههای کارشناسی با توجه به گزارشهای مطالعاتی تهیه شده و مطالعات میدانی و تشکیل جلسات با صاحب نظران مرتبط با موضوع، اقدام به تهیه پیش نویس مقدماتی می­نماید.
  • یکی از سیاستهای اصلی تدوین استاندارد هماهنگی با استانداردهای بین­ المللی حسابداری است. بنابراین دررابطه با موضوعاتی که استاندارد بین­المللی وجود دارد، این استانداردها به عنوان پایه اصلی تدوین استاندارد مورد استفاده قرار می­گیرد. نتیجه کار این مرحله پیش­نویس مقدماتی استاندارد خواهد بود.
  • تدوین پیش­نویس استاندارد. در این مرحله کمیته تدوین استانداردهای حسابداری با توجه به “پیش­نویس مقدماتی استاندارد” ارائه شده توسط گروههای کـارشـنـاسـی بررسـیـهـای گسترده و عـمـیـق خـود را انـجـام مـی­دهـد و پـس از انجام اصلاحـات “پیش نویس استاندارد” را نـهـایـی می­­کـنـد. برآیند ایـن مرحله پیش­نویس استاندارد می­باشد.
  • نظرخواهی عمومی. برای نظرخواهی عمومی، پیش­نویس هر استاندارد از طریق کانالهای مختلف نظیر چاپ در مجلات تخصصی، اینترنت (سایت سازمان)، و نظایر آن در دسترس عموم قرار می­گیرد.
  • همچنین با توجه به ماهیت موضوع، پیش­نویس استاندارد برای بعضی از اشخاص صاحب­ نظر به صورت مجزا  فرستاده­ می­شود. نظرات دریافتی در خصوص پیش­نویس استاندارد توسط مدیریت تدوین استانداردها جمع­بندی و ­به کمیته تدوین استانداردهای حسابداری ارائه می­شود. این کمیته در صورت لزوم پیش­نویس استاندارد را اصلاح می­کند و پیش­نویس تجدیدنظر شده پس از تصویب کمیته فنی به هیأت عامل سازمان ارائه می­گردد.
  • تصویب نهایی بیانیه نهایی­ زمانی منتشر می­شود که متن نهایی استاندارد به تصویب هیأت عامل و مجمع عمومی سازمان رسیده باشد. پس از دریافت متن استاندارد هیأت عامل، استانداردهای حسابداری را بررسی و پس از انجام اصلاحات احتمالی آنها را تصویب و به مجمع عمومی سازمان جهت تصویب نهایی ارسال می­نماید. پس از تصویب مجمع عمومی سازمان، متن نهایی استاندارد حسابداری منتشر و لازم الاجرا می­گردد.

کمیته تدوین استانداردهای حسابداری ایران شامل ۹ عضو به شرح زیر می­باشد

  • ۵ نفر از مدیران ارشد و اعضای هیأت عامل سازمان حسابرسی
  • ۲ نفر نماینده جامعه حسابداران رسمی ایران
  • ۱ نفر نماینده سازمان کارگزاران بورس اوراق بهادار
  • ۱ نفر نماینده صنعت

جوامع غیردولتی حسابداری ایران

 

  • از جمله نهادهای غیردولتی حسابداری در ایران می­توان به موارد زیر اشاره نمود :
  • جامعه حسابداران رسمی ایران
  • انجمن حسابداران خبره ایران
  • انجمن حسابداری ایران

تدوین استاندارد در یک محیط سیاسی

شاید قدرتمندترین نیرویی که توسعه استانداردهای حسابداری را تحت تأثیر قرار می­دهد گروههای استفاده کننده باشند. گروه های استفاده­ کننده شامل اشخاصی هستند که بیشترین منافع را در استانداردها، قواعد و رویه­ های حسابداری دارند یا به وسیله آنها تحت تأثیر قرار می­گیرند.

همانند نقش نمایندگان جناحهای سیاسی مختلف در تصویب لایحه­ای خاص، گروههای استفاده کننده ­نیز نقش مهمی ایفا می­کنند. استانداردهای حسابداری بیشتر محصول یک اقدام سیاسی هستند تا دستاوردهای دقیق منطقی یا تجربی.

گروه های استفاده کننده ممکن است بخواهند رویدادهای اقتصادی مورد نظر آنها به شیوه­ای خاص به حساب گرفته شده یا گزارش گردند و شاید برای آن به سختی بجنگد. آنها می­دانند مؤثرترین راه برای تحت تأثیر قرار دادن یا ترغیب فرموله ­سازان آنهاست. در آمریکا هیأت استانداردهای حسابداری مالی(FASB) هدف فشارها و تلاش­های بسیاری قرار دارد تا تغییرات در استانداردهای موجود و توسعه استانداردهای جدید را تحت تأثیر قرار دهد.

برخی گروههای تأثیرگذار تقاضا دارند که حسابداری سریعتر و قاطع تر برای حل مشکلات حرفه خود اقدام نموده و نارسایی ها را جبران کند. سایر گروهها در مقابل چنین طرز فکری مقاومت کرده و ترجیح می­دهند اگر تغییری هم به وجود می­آید آهسته تر اجرا شود.

آیا باید سیاست به تدوین استانداردهای حسابداری و گزارشگری مالی راه یابد؟

ما دارای سیاست هایی در منزل، مدرسه، پادگان، خوابگاه، اداره، و مسجد می­باشیم. سیاست همه جا هست. کمیته­های تدوین استاندارد نیز در انزوا به سر نمی­برد و تدوین استاندارد نقش شیطان را دارند.

نتایج اقتصادی بسیاری از استانداردهای اقتصادی را در نظر بگیرید. تعجب آور نیست که گروههای خاص ذینفع به هنگامی که استانداردها در حال تدوین هستند به صدا درآمده و نقادی می­کنند (برخی حمایت کرده و برخی مخالفت می­کنند). کمیته باید نسبت به نتایج اقتصادی اقدامات خودآگاهانه عمل کند. چیزی که کمیته نباید انجام دهد استانداردهای مرتبط با یک موضوع است که عمدتاً انگیزه سیاسی دارند. کمیته در حالیکه موکلین خود را مورد توجه قرار می­دهد، باید استانداردهای خود را بر اساس تحقیقات معتبر و یک چارچوب نظری که بنیادش بر اساس واقعیت اقتصادی بنا گردیده فرموله­سازی کند.

Rate this post

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *